Οχυρώσεις
Σε αυτήν την σελίδα θα βρείτε πληροφορίες για οχυρώσεις σχετικά με τις τοποθεσίες που εντοπίζονται, κατόψεις, σχεδιαγράμματα αλλά και ιστορικά στοιχεία.
Ιστορικά στοιχεία
Βαλκανικοί Πόλεμοι και Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος
Κατά τους Βαλακνικούς πολέμους και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο (έως το 1922) δεν υπήρχε εντονη κατασκευή οχυρώσεων αφού η Ελλάδα βρισκόταν σε μια φάση διερυνσης των συνόρων της και οι πόλεμοι άλλαζαν θεαματικά τα σύνορα αλλάζοντας μαζί και τις ανάγκες του στρατού.
Σε αυτήν την περίοδο θα δούμε την δημιουργία για πρώτη φορά του οχυρού ανάσχεσης στην τοποθεσία Ρούπελ από τον ΕΣ το 1914 και τις οχυρώσεις γύρω από την Καβάλα. Τις Τουρκικές οχυρώσεις στιν Θεσσαλονίκη (Καραμπουρνού κτλ) και στο Μπιζάνι. Τα υπολείματα των Βουλγαρικών οχυρώσεων στο χωρίο Σκρά όπου έγινε η ομώνυμη μάχη. Στην συνέχεια θα μπορούμε να συμπεριλάβουμε τις οχυρώσεις (μάλλον εκστρατείας) που μπορεί να υπήρχαν στα "διαδοχικά" σύνορα Ελλάδας και Οθωμανικής αυτοκρατορίας και στα σημεία των μαχών, κατα την διάρκεια της εξάπλωσης της Ελληνικής επικράτειας.
Οι Συμμαχικές δυνάμεις που είχαν αποβιβαστεί στην Θεσσαλονίκη κατά την διάρκεια του Πρώτου παγκοσμίου πολέμου, οχύρωσαν την πόλη, δημιουργώντας μια αμυντική περίμετρο γύρω από την πόλη, με χαρακώματαν και πολυβολεία εκστρατείας. Δυστηχώς όλες αυτές οι οχυρώσεις καταστράφηκαν με την οικοδομική ανάπτυξη της πόλης.
Προπολεμική Περίοδος 1923-1940
Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από την αλματώδη ανάπτυξη του Ελληνικού Στρατού μετά το 1936 και τα μεγάλα τεχνικά έργα που πραγματοποίησε.
Σε αυτήν την περίοδο θα δούμε την κατασκευή και την υλοποίηση ενός έπους της Οχυρωματικής Γραμμής Μεταξά, σχεδόν σε όλο το μήκος των συνόρων της Ελλάδας με την Βουλγαρία από το 1936 έως και την έναρξή της Γερμανικής επίθεσης τον Απρίλιο του 1941. Παράλληλα κατασκευάστηκαν από το Πολεμικό Ναυτικό οκτώ Ναυτικά Οχυρά για την προστασία των μεγαλύτερων λιμανιών της χώρας, Πειραιά, Θεσσαλονίκης, Χαλκίδας και Πατρών. Συμπληρωματικά κατασκευάστηκαν εκατοντάδες πολυβολεία σε καίρια σημεία στην ενδοχώρα (Σιδηροδρομικό δίκτυο κτλ), σε διάφορα σημεία των συνόρων καθώς και αρκετές αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες για την προστασία σημαντικών στρατηγικών στόχων.
Στα Δωδεκάνησα που βρίσκονταν σε Ιταλική κατοχή έως το 1949, οι Ιταλοί κατασκεύασαν πολλά οχυρωματικά έργα για να εδραιώσουν την παρουσία τους κυρίως στην Λέρο δημιουργώντας μια ναυτική βάση, την Ρόδο, την Αστυπάλαια αλλά και στα υπόλοιπα νησιά σε μικρότερο βαθμό.
Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος 1940-1941
Στην περίοδο αυτή γράφτηκαν οι ενδοξότερες σελίδες της ιστορίας μας, με τον ΕλληνοΙταλικό πόλεμο, την μάχη των Οχυρών και τέλος τον ΕλληνοΓερμανικό Πόλεμο. Τα έπη που γράφτηκαν απέδηξαν τον κατασκευαστικό "θαύμα" της οχυρωματικής γραμμής Μεταξά που συγκρίθηκε άμεσα με τις πιο σύγχρονες τότε αμυντικές γραμμέςτου κόσμου, όπως την Magino στην Γαλλία. Τα οχυρά κράτησαν επι τέσσερις ημέρες (και θα κρατούσαν και άλλες τόσες ..) έως την συνθηκολόγηση, που έγινε με την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τις ταχυκίνητες Γερμανικές δυνάμεις, που στην ουσία παρέκαμψαν την γραμμή Μεταξά.
Στο ΕλληνοΙταλικό μέτωπο μάλλον δεν υπήρχαν μόνιμα (τσιμεντένια κτλ) οχυρωματικά έργα αλλά μόνο εκστρατείας, όπως χαρακώματα, θέσεις πολυβόλων και πυροβόλων που τις έχει σβήσει ο χρόνος.
Τον Απρίλιο του 1941 οι Βρετανικές δυνάμεις σύμφωνα με πληροφορίες είχαν κατασκευάσει μια αμυντική γραμμή κατα μήκος του ποταμού Αλιάκμωνα με κυρίως έργα εκστρατείας και μία αντιαρματική τάφρο.
Περίοδος Κατοχής 1941-1944
Εως τις αρχές του καλοκαιριού οι Γερμανικές δυνάμεις είχαν υπό τον έλενχο τους ολόκληρη την Ελλάδα. Στις 23 Μαρτίου του 1942, ο Χίτλερ έδωσε εντολή (την κατευθυντήρια οδηγία Νο40) για την οργάνωση της παράκτιας άμυνας των Βαλκανίων και του Αιγαίου.
Σχεδιάστηκε αρχικά να οχυρωθούν η Πελοπόννησος, η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Έως το τέλος του πολέμου ο αμυντικός σχεδιασμός στην Κρήτη είχε ολοκληρωθεί αλλά στην Πελοπόννησο και την υπόλοιπη Ελλάδα κτίστηκαν μόνο λίγα μικρά οχυρά σε επιλεγμένες θέσεις. Η ακτογραμμή δεν ήταν τελείως προστατευμένη, ο λόγος ήταν ότι δόθηκε μεγαλύτερο βάρος στις οχυρώσεις στα νησιά του Αιγαίου. Μόνο μερικοί τομείς οχυρώθηκαν στην Πελοπόννησο, σε επιλεγμένες θέσεις στον Κορινθιακό κόλπο, στις περιοχές γύρω από την Αθήνα, ένα μέρος τις Σαλαμίνας και η Εύβοια.
Στην περιοχή της Χαλκιδικής και της Θρακικής ακτής δημιουργήθηκαν αμυντικές θέσεις από τους Γερμανούς και του Βούλγαρους που κατείχαν την ανατολική Θράκη.
Τα οχυρωματικά έργα που υπήρχαν στην Ελλάδα, κυρίως τα ναυτικά οχυρά όπου βελτιώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από τις δυνάμεις κατοχής. Ενώ η οχυρωματική γραμμή Μεταξά απογυμνώθηκε σχεδόν από τα όπλα της για να χρησιμοποιηθούν στα νέα οχυρά στα παράλια και οι Βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής επιδόθηκαν σε ένα καταστροφικό έργα ανατινάσοντας πολλά οχυρωματικά έργα.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα από την κατάληψη της χώρας μας παρουσιάστηκαν αντιστασιακές ομάδες που άρχισαν να παρενοχλούν τις δυνάμεις κατοχής και κυρίως να κάνουν σαμποτάζ στο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας. Αλλο ένα πρόβλημα για τον κατακτητή που θα έπρεπε να κρατήσει ανοικτούς τους δρόμους ανεφοδιασμού του και ιδιαίτερα το 1942 με 1943 που ήταν από τις κυριώτερες διόδους ανεφοδιασμού του Afrika Korps, η χώρα μας. Με την βοήθεια της Βρετανίας οργανώθηκαν καλύτερα οι αντιστασιακές δυνάμεις με αποτέλεσμα να αποσχολούν δυσανάλογα μεγάλες δυνάμεις οι κατοχικές δυνάμεις για την διατήρηση της "τάξης". Το αποκορύφωμα για τους Γερμανους ήταν από το 1943 που προσπαθούσαν να διαδόσουν οι Βρετανοί για μια αποβαση στο έδαφος της Ελλάδας με ανάλογες αντιδράσεις από τους Γερμανούς. Ετσι κατασκευάστηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις εκατοντάδες οχυρωματικά έργα κατα μήκος του σιδηροδρομικού δικτύου, σε δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια και κατοικήσιμες περιοχές.
Η πλειοψηφία των οχυρών που κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα ήταν κυρίως μικρά πολυβολεία, γιατί η τροφοδοσία σε βασικά υλικά για την κατασκευή τους ήταν περιοριζόμενη καθώς και ο αριθμός του προσωπικού. Συνήθως η κατασκευή γινόταν με ότι υλικά βρίσκονταν στην γύρω περιοχή, ξύλα, πέτρες και λίγο μπετό. Πληροφορίες αναφέρουν οτι τοποθετήθηκαν περισσότεροι από πύργοι από άρματα μάχης σε οχυρά κυρίως δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές. Οι πύργοι προήλθαν (σύμφωνα με πληροφορίες και από φωτογραφίες) από άρματα μάχης Panzer 1, Panzer 2 και Panzer 38t. Οι πύργοι κυρίως εδώ στην Ελλάδα ήτανε οπλισμένοι με πολυβόλα αφού το αρχικό πυροβόλο είχε αφαιρεθεί.
Εμφύλιος Πόλεμος 1944-1949
Κατά την περίοδο του εμφυλίου οι αντίπαλες δυνάμεις κατασκεύασαν εκατοντάδες πολυβολεία και άλλα οχωματικά έργα με σκοπό να ελένξουν την ενδοχώρα και τα στρατηγικά σημεία σε όλη την Ελλάδα σχεδόν.
Μεταπολεμική Περίοδος από το 1950 και μετά
Κατα την περίοδο του Ψυχρού πολέμου κυρίως και έως την δεκαετία του '90 κατασκευάστηκαν αρκετά οχυρωματικά έργα για την προστασία της Ελλάδας από τους σύγχρονους εχθρούς της. Με αυτην την περίοδο δεν θα ασχοληθούμε όμως περισσότερο αφου οι περισσότερες εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται και είναι στον έλενχο του ΕΣ.
Ναυτικά Οχυρά
Πληροφορίες για Ναυτικά Οχυρά που κατασκευάστηκαν από το Βασιλικό Ναυτικό πριν την έναρξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, καθώς και για οχυρά του πρώτου παγκοσμίου αλλά και της περιόδου της κατοχής.
Γραμμή Μεταξά
Πληροφορίες για την Οχυρωματική Γραμμή Μεταξά, τις σημαντικότερες και τις πιο γνωστές οχυρώσεις στην Ελλάδα.
Περιοχές
Καντε κλικ στην εικόνα, πάνω στον νομό που σαν ενδιαφέρει για να μεταβήτε στην αντιστοιχη σελίδα
